Hơn 70% các vụ hỏa hoạn gia đình bắt nguồn từ chập điện. Nhận diện ngay 4 thói quen cách xử lý cháy điện an toàn cùng CES.
Tình hình cháy nổ tại các hộ gia đình diễn biến hết sức phức tạp khi có tới hơn 70% số vụ hỏa hoạn bắt nguồn trực tiếp từ sự cố hệ thống và thiết bị điện. Những tai nạn này không chỉ gây thiệt hại nặng nề về tài sản tích lũy cả đời mà còn đe dọa trực tiếp đến tính mạng con người.
Theo quy định tại Nghị định 105/2025/NĐ-CP hướng dẫn Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ mới nhất, các chủ hộ gia đình có nghĩa vụ tự quản lý và bảo đảm an toàn phòng cháy chữa cháy tại nơi ở của mình. Việc chủ động nhận diện sớm nguy cơ chập cháy điện chính là hành động thiết thực nhất để bảo vệ gia đình bạn.
Thói quen thứ nhất: Để ổ cắm nối bị quá tải do sử dụng thiết bị công suất lớn
Thực trạng sử dụng sai lầm phổ biến
Thói quen cắm chung nhiều thiết bị công suất lớn như nồi lẩu điện, bếp từ, lò nướng, ấm siêu tốc vào cùng một ổ cắm kéo dài vô cùng phổ biến. Nhiều người cho rằng miễn là ổ cắm còn lỗ trống thì có thể cắm thêm mà không hề quan tâm đến công suất chịu tải thực tế của dây dẫn.
Nguyên lý dẫn đến hỏa hoạn
Mỗi dây dẫn điện và ổ cắm kéo dài đều có giới hạn chịu tải định mức nhất định (tính bằng công suất Watt tối đa). Khi bạn cắm đồng thời nhiều thiết bị có công suất lớn vào chung một ổ cắm kéo dài, tổng công suất tiêu thụ sẽ vượt xa dòng chịu tải của dây dẫn.
Dòng điện quá tải sẽ sinh nhiệt cực nhanh. Khi nhiệt độ vượt quá giới hạn an toàn, lớp vỏ nhựa cách điện bên ngoài nóng chảy và làm hở hai lõi dây đồng. Khi chúng chạm nhau, hiện tượng ngắn mạch (chập điện) xảy ra, bắn các tia lửa cực nóng vào vật liệu dễ cháy xung quanh như rèm cửa, thảm, bàn ghế gỗ và gây cháy lớn.
Giải pháp phòng ngừa an toàn
- Kiểm tra công suất: Luôn đọc kỹ công suất (W) ghi trên nhãn thiết bị trước khi sử dụng. Tổng công suất của các thiết bị cắm vào một ổ cắm nối tuyệt đối không vượt quá 80% công suất chịu tải định mức của ổ cắm.
- Hạn chế cắm chung: Không cắm đồng thời các thiết bị sinh nhiệt lớn (bếp từ, lò nướng, ấm siêu tốc) vào cùng một ổ cắm nối kéo dài.
- Lựa chọn sản phẩm chất lượng: Chỉ sử dụng ổ cắm kéo dài từ thương hiệu uy tín, có tích hợp rơ-le chống quá tải (chức năng tự ngắt) để bảo vệ hệ thống khi xảy ra quá dòng.
Thói quen thứ hai: Sạc thiết bị điện qua đêm không có người trông coi
Thực trạng sử dụng sai lầm phổ biến
Thói quen sạc xe điện, điện thoại, sạc dự phòng qua đêm trước khi đi ngủ cực kỳ phổ biến. Các gia đình thường sạc xe máy điện ngay ở lối ra vào tầng trệt, hoặc đặt điện thoại đang sạc trực tiếp trên nệm, gối cạnh đầu giường mà không biết rằng hành vi này tiềm ẩn rủi ro cháy nổ cao.
Nguyên lý dẫn đến hỏa hoạn
Hầu hết các thiết bị điện tử và xe điện hiện nay đều sử dụng công nghệ pin Lithium-ion nhờ ưu điểm tích năng lượng cao. Tuy nhiên, pin Lithium-ion lại nhạy cảm với nhiệt độ và áp suất.
Nếu mạch bảo vệ pin hoặc bộ sạc bị lỗi (hoặc dùng sạc không chính hãng), dòng điện không tự ngắt khi pin đầy. Việc nạp quá mức làm pin Lithium-ion bị quá nhiệt, dẫn đến hiện tượng “thoát nhiệt” – phản ứng hóa học tự sinh nhiệt dây chuyền giải phóng khí gas dễ cháy và gây nổ. Đám cháy pin Lithium-ion tỏa nhiệt cực lớn (trên 1.000°C) kèm khói độc đặc quánh bao trùm căn nhà chỉ trong vài giây.
Giải pháp phòng ngừa an toàn
- Tuyệt đối không sạc qua đêm không trông coi: Đối với xe máy điện, hãy sạc vào ban ngày hoặc thời điểm có người ở nhà để kịp thời xử lý nếu phát hiện nóng lên bất thường hay bốc mùi khét.
- Sạc trên bề mặt không cháy: Tránh sạc điện thoại trên nệm, gối, ghế sofa. Hãy đặt thiết bị trên bề mặt phẳng, cứng và thông thoáng như bàn gỗ, nền gạch.
- Sử dụng phụ kiện chính hãng: Chỉ sử dụng pin và bộ sạc đi kèm của nhà sản xuất hoặc các thương hiệu uy tín được kiểm định an toàn chất lượng.
- Bố trí khu vực sạc an toàn: Sạc xe điện ở khu vực thông thoáng, cách xa vật liệu dễ cháy và trang bị thêm đầu báo cháy độc lập để cảnh báo sớm.
Thói quen thứ ba: Các dây dẫn câu móc tạm bợ, mối nối hở
Thực trạng sử dụng sai lầm phổ biến
Nhiều gia đình tự ý câu móc thêm quạt, điều hòa, đèn trang trí bằng cách kéo dây trần dọc tường, gác xép, xuyên mái tôn mà không luồn ống bảo vệ cách điện. Các mối nối dây chỉ được xoắn tay thủ công và quấn qua loa bằng băng dính đen rẻ tiền hoặc băng keo giấy.
Nguyên lý dẫn đến hỏa hoạn
Hệ thống dây điện câu móc tạm bợ tiềm ẩn hai hiểm họa lớn:
- Hở mạch vật lý: Không có ống bảo vệ, dây dễ bị chuột cắn hở vỏ nhựa hoặc ma sát vào mép tôn sắc nhọn. Lõi đồng lộ ra tiếp xúc tường ẩm gây rò điện và phát tia lửa đốt cháy gỗ, giấy dán tường bên cạnh.
- Oxy hóa mối nối: Đầu nối lỏng lẻo sẽ nhanh chóng bị oxy hóa do độ ẩm, tạo ra điện trở tiếp xúc rất cao. Dòng điện chạy qua đây tỏa nhiệt cục bộ cực lớn, đốt cháy lớp băng keo cách điện xung quanh và bùng phát lửa.
Giải pháp phòng ngừa an toàn
- Đi dây chuẩn kỹ thuật: Mọi đường dây dẫn điện trong nhà bắt buộc phải luồn trong ống bọc bảo vệ chuyên dụng (ống gen tròn hoặc ống gen dẹt chống cháy).
- Xử lý mối nối đúng chuẩn: Các mối nối dây phải được siết chặt bằng cầu đấu chuyên dụng hoặc dùng băng dính cách điện chịu nhiệt cao. Tuyệt đối không dùng băng keo văn phòng để quấn mối nối điện.
- Kiểm tra định kỳ: Thuê thợ điện có chuyên môn kiểm tra hệ thống dây điện sau mỗi 3 – 5 năm để phát hiện và thay thế kịp thời các đoạn dây bị lão hóa, vỏ nhựa giòn gãy.
Thói quen thứ tư: Aptomat quá cũ, mất nhạy hoặc sai công suất
Thực trạng sử dụng sai lầm phổ biến
Aptomat có công dụng bảo vệ hệ thống điện của ngôi nhà. Tuy nhiên, tại nhiều ngôi nhà cũ xây dựng từ lâu, Aptomat tổng chưa bao giờ được thay thế. Nhiều gia đình khi mua thêm nhiều thiết bị điện công suất lớn thường giữ nguyên hệ thống Aptomat tổng cũ. Thậm chí, khi thấy Aptomat thường xuyên bị nhảy do quá tải, họ đã tự ý thay thế bằng Aptomat có dòng định mức lớn hơn rất nhiều để tránh phiền toái mà không hề nâng cấp tiết diện đường dây dẫn điện tương ứng.
Nguyên lý dẫn đến hỏa hoạn
Aptomat quá lâu ngày bị rỉ sét tiếp điểm, mỏi lò xo cơ khí dẫn đến kẹt, không thể tự ngắt khi chập cháy. Nguy hiểm hơn, việc cố tình nâng trị số Aptomat quá lớn (ví dụ: dây chỉ chịu tải 16A nhưng lắp át 40A) khiến dòng điện quá tải liên tục nung nóng dây dẫn gây hỏa hoạn, cháy rụi cả đường dây trong nhà mà Aptomat vẫn im lìm không ngắt.
Giải pháp phòng ngừa an toàn
- Lựa chọn đúng trị số dòng định mức: Trị số dòng điện định mức của Aptomat bảo vệ bắt buộc phải nhỏ hơn khả năng chịu tải tối đa của hệ thống dây dẫn mà nó bảo vệ.
- Phân chia khu vực bảo vệ: Nên lắp đặt Aptomat nhánh riêng biệt cho từng tầng và từng thiết bị công suất lớn (máy lạnh, bếp từ) để khi xảy ra sự cố, hệ thống sẽ tự động khoanh vùng xử lý nhanh chóng.
- Sử dụng Aptomat chống rò chống giật: Thiết bị này bảo vệ quá tải, ngắn mạch và tự động ngắt điện khi phát hiện dòng rò nhỏ, giúp chống điện giật và ngăn ngừa rủi ro cháy do rò rỉ điện ra tường nhà.
Quy tắc vàng xử lý khẩn cấp khi xảy ra sự cố cháy nổ do chập điện
Hỏa hoạn do chập điện diễn ra cực kỳ nhanh chóng. Khi đối mặt với sự cố này, sự bình tĩnh và hành động chuẩn xác trong 30 giây đầu tiên quyết định sự sống còn của bạn và gia đình:
Nguyên tắc 1 (Quan trọng nhất): Tuyệt đối không dùng nước dập lửa khi chưa ngắt điện tổng
Nước sinh hoạt thông thường dẫn điện rất tốt. Nếu bạn tạt nước vào ổ điện, tivi đang cháy mà chưa ngắt nguồn, dòng điện sẽ truyền theo dòng nước giật ngược lại người gây nguy cơ tử vong tức thì. Ngoài ra, nước gặp dòng điện có thể gây ra hiện tượng phóng điện hồ quang mạnh hơn, làm đám cháy bùng phát dữ dội.
Nguyên tắc 2: Lập tức ngắt cầu dao điện tổng (Aptomat tổng)
Nhanh chóng di chuyển đến vị trí đặt tủ điện tổng để gạt Aptomat về vị trí OFF. Chỉ thực hiện việc này khi lối tiếp cận tủ điện an toàn. Nếu tủ điện đã bị cháy hoặc khói quá dày, hãy lập tức hô hoán mọi người thoát nạn ra ngoài và gọi điện báo cho cơ quan điện lực ngắt điện khu vực.
Nguyên tắc 3: Sử dụng đúng loại bình chữa cháy gia đình phù hợp
Sau khi đã ngắt nguồn điện (hoặc trong trường hợp khẩn cấp chưa thể ngắt điện nhưng phải dập lửa mở lối thoát), bạn phải sử dụng bình chữa cháy xách tay phù hợp:
- Sử dụng bình bột chữa cháy bột ABC: Loại bột khô này có khả năng cách điện tốt, dập tắt đám cháy điện hiệu quả nhờ cơ chế cách ly oxy và kìm hãm phản ứng cháy hóa học.
- Sử dụng bình khí chữa cháy CO2: Đây là lựa chọn tối ưu nhất để dập tắt đám cháy thiết bị điện tử gia đình (máy tính, tivi, tủ điện). Khí CO2 lạnh sâu tự bay hơi, không để lại cặn bẩn hay chất ăn mòn, giúp bảo toàn các linh kiện điện tử đắt tiền.
- Lưu ý khi sử dụng bình CO2: Cầm đúng vị trí tay cầm cách nhiệt trên loa phun để tránh bị bỏng lạnh, và không phun bình CO2 trong phòng kín khi chưa có phương án thoát nạn để tránh nguy cơ ngạt thở do thiếu oxy.
6. Kết luận: An toàn phòng cháy bắt đầu từ sự chủ động của bạn
Hỏa hoạn do sự cố điện không phải là thiên tai bất khả kháng. Đó hoàn toàn là những rủi ro kỹ thuật có thể chủ động phòng ngừa, kiểm soát nếu mỗi chúng ta từ bỏ những thói quen chủ quan nhỏ nhặt hàng ngày. Việc tự trang bị kiến thức, thay đổi thói quen sử dụng điện an toàn và trang bị sẵn các phương tiện chữa cháy cầm tay tại nhà là trách nhiệm cao nhất đối với tính mạng của chính mình và gia đình.
Với sứ mệnh chung tay cùng cộng đồng xây dựng một không gian sống an toàn, đội ngũ kỹ thuật của CES FIRETECH luôn sẵn sàng hỗ trợ kiểm tra, tư vấn cải tạo hệ thống điện gia đình và cung cấp các thiết bị bình chữa cháy gia đình đạt chuẩn kiểm định chất lượng của Bộ Công an. Hãy liên hệ với CES FIRETECH ngay hôm nay để nhận được sự tư vấn chuyên nghiệp, tận tâm và hoàn toàn miễn phí!
___________________________________________________________________
CÔNG TY TNHH KỸ THUẬT THƯƠNG MẠI CES
📞 Hotline/Zalo: 0898 298 298
📧 Email: cestechvn@gmail.com
🌐 Website: ces-pccc.com
📍 Địa chỉ: Số 6, BT4-1, Đường Trung Thư, Đại Mỗ, Hà Nội
