Nội dung chính:

Vì sao kỹ năng thoát hiểm là yếu tố sống còn quan trọng mà ai cũng cần biết?

Theo thống kê từ Cục Cảnh sát Phòng cháy, Chữa cháy và Cứu nạn, Cứu hộ (PCCC & CNCH) – Bộ Công an, phần lớn các vụ tử vong trong hỏa hoạn nhà phố và chung cư không xuất phát từ ngọn lửa trực tiếp, mà do ngạt khí độc (CO, CO2, HCN), mất phương hướng và xử lý sai thời điểm trong “thời gian vàng” (3-5 phút đầu tiên).

Khi xảy ra sự cố cháy, khói độc lan truyền với tốc độ từ 1.5 đến 3 mét/giây, làm giảm tầm nhìn và gây ngất chỉ trong vài chục giây. Việc nắm vững quy trình thoát nạn chuẩn, xác định lối thoát hiểm tối ưu và áp dụng đúng kỹ thuật sinh tồn là chìa khóa sống còn bảo vệ tính mạng bản thân và gia đình.

Hướng dẫn thoát hiểm chi tiết cho nhà độc lập, nhà phố và nhà liền kề

Nhà độc lập, nhà phố dạng ống thường có đặc điểm chỉ có một lối ra duy nhất tại tầng 1 và thường bị rào chắn bởi các lồng sắt (chuồng cọp) kiên cố ở ban công. Dưới đây là phương án xử lý chi tiết theo tình huống:

Các lối thoát hiểm cần xác định trước

Cửa ra vào tầng 1: Ưu tiên thoát ra bằng cửa chính khi lối đi chưa bị lửa và khói bao phủ, bảo đảm có thể di chuyển ra ngoài an toàn.
Cầu thang ngoài nhà và ban công: Xác định các khu vực có thể tiếp cận an toàn để tránh xa đám cháy, phát tín hiệu cầu cứu và chờ lực lượng cứu hộ khi không thể thoát ra ngoài theo lối chính.
Tầng thượng hoặc mái nhà: Xác định lối lên tầng thượng, mái nhà và các lối di chuyển sang công trình liền kề nếu có. Chỉ sử dụng những lối đi này khi bảo đảm an toàn, không bị khói lửa cản trở và có đường di chuyển chắc chắn.
Cửa sổ và ban công: Xác định các vị trí có thể sử dụng làm lối thoát hiểm khẩn cấp khi những lối ra khác bị chặn. Trong trường hợp cần thiết, có thể sử dụng thiết bị hỗ trợ chuyên dụng như thang dây hoặc dây tự cứu hạ chậm, với điều kiện thiết bị được lắp đặt chắc chắn và người sử dụng biết cách vận hành an toàn.

Quy trình xử lý khi phát hiện đám cháy nhà phố

Trường hợp 1: Lối ra cửa chính tầng 1 vẫn an toàn

Báo động ngay lập tức: Hô hoán báo động để cảnh báo các thành viên trong gia đình và những người xung quanh. Nhanh chóng gọi 114 để báo cho lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH.
Che mũi, miệng: Dùng khăn hoặc vải che mũi, miệng để hạn chế hít phải khói. Lưu ý, khăn thấm nước không thể ngăn được khí độc trong đám cháy.
Nhanh chóng thoát ra ngoài: Di chuyển khom thấp người hoặc bò sát sàn khi có khói, vì khói nóng và khí độc thường tích tụ nhiều ở phía trên. Đi theo lối thoát an toàn, không nên dừng lại lấy tài sản và không quay lại nhà khi đã thoát ra ngoài.

Trường hợp 2: Lối ra cửa chính tầng 1 đã bị khói, lửa chặn kín

Bình tĩnh tìm lối thoát khác: Không cố băng qua khu vực có lửa hoặc khói dày đặc. Nhanh chóng xác định lối thoát thay thế như cầu thang ngoài nhà, ban công hoặc lối lên tầng thượng nếu khu vực đó vẫn an toàn.
Sử dụng thiết bị thoát hiểm chuyên dụng: Chỉ sử dụng thang dây hoặc dây tự cứu hạ chậm khi thiết bị đã được chuẩn bị, lắp đặt đúng cách, có điểm neo chịu lực chắc chắn và người sử dụng biết thao tác. Không tự ý buộc dây vào lan can hoặc các kết cấu chưa được xác định khả năng chịu lực.
Di chuyển sang công trình liền kề khi bảo đảm an toàn: Chỉ di chuyển qua ban công, cửa sổ hoặc lối đi trên mái sang nhà bên cạnh nếu có đường nối chắc chắn, an toàn và không bị khói lửa bao vây. Không tự ý trèo qua khoảng trống hoặc di chuyển trên mái nhà có nguy cơ trượt ngã.
Trường hợp không thể thoát ra ngoài: Di chuyển đến phòng hoặc khu vực ít khói, đóng cửa ngăn khói nếu có thể, chèn kín khe cửa bằng vải để hạn chế khói tràn vào. Gọi 114, thông báo chính xác vị trí mắc kẹt và ra ban công hoặc cửa sổ an toàn để phát tín hiệu cầu cứu. Tuyệt đối không nhảy từ trên cao xuống.

Cách xử lý khẩn cấp đối với nhà có lồng sắt (chuồng cọp)

Nếu có sẵn cửa thoát hiểm: Nhanh chóng mở chốt, chui qua ô cửa để sang nhà liền kề hoặc sử dụng thang dây xuống đất.
Nếu chuồng cọp hàn kín không có cửa: Sử dụng dụng cụ phá dỡ thô sơ sẵn có trong nhà (búa, kìm cộng lực, xà beng, rìu) để bẻ gãy, banh rộng các ô lưới sắt, tạo lối thoát đủ lớn để chui ra.

Lưu ý quan trọng.

Tuyệt đối không trốn vào nhà vệ sinh: Nhà vệ sinh là không gian kín, không có lối thoát hiểm. Khói độc và khí CO sẽ len lỏi qua khe cửa hoặc lỗ thông gió gây ngạt thở tử vong nhanh chóng.
Mẹo cản lửa (có điều kiện): Chỉ mở vòi nước từ nhà tắm tràn ra sàn để cản lửa lan từ tầng dưới lên trên khi và chỉ khi đã ngắt hoàn toàn cầu dao tổng (Aptomat) để tránh nguy cơ bị điện giật chết người do nước chạm nguồn điện.

Hướng dẫn thoát nạn an toàn cho căn hộ chung cư cao tầng

Tại các chung cư cao tầng, hệ thống PCCC được thiết kế theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (như QCVN 06:2022/BXD) với hệ thống buồng thang bộ chống cháy chịu lực, chịu nhiệt.

Cách nhận diện lối thoát hiểm trong chung cư

Biển chỉ dẫn thoát nạn dạ quang: Thường được bố trí dọc hành lang, tại các vị trí giao nhau hoặc gần lối rẽ để hướng dẫn cư dân xác định đường đến cầu thang thoát nạn. Khi xảy ra sự cố, hãy quan sát biển chỉ dẫn để chọn hướng di chuyển an toàn, tránh đi vào khu vực có khói hoặc lửa.
Đèn EXIT và cửa buồng thang thoát nạn: Đèn EXIT giúp nhận biết vị trí cửa ra vào lối thoát nạn. Cửa buồng thang thường là cửa chống cháy có cơ cấu tự đóng, giúp hạn chế khói và lửa lan vào buồng thang, duy trì lối thoát hiểm an toàn hơn. Khi đi qua, cần đóng cửa lại nếu có thể và không chèn giữ cửa ở trạng thái mở.

Ba nguyên tắc sống còn khi thoát nạn chung cư

Ưu tiên thang bộ – tuyệt đối không sử dụng thang máy: Khi xảy ra cháy, thang máy có thể ngừng hoạt động, mất điện hoặc bị khói xâm nhập, khiến người bên trong mắc kẹt. Giếng thang máy cũng có thể tạo điều kiện cho khói và khí độc lan lên các tầng. Vì vậy, hãy sử dụng cầu thang bộ thoát nạn theo biển chỉ dẫn và chỉ di chuyển khi lối đi bảo đảm an toàn.
Nhanh chóng cảnh báo cho cư dân: Khi phát hiện đám cháy, hãy hô to báo động, kích hoạt nút nhấn báo cháy khẩn cấp nếu có thể thực hiện an toàn và thông báo cho lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH qua số 114. Có thể gõ cửa các căn hộ lân cận để cảnh báo nếu khu vực vẫn an toàn, nhưng không nán lại hoặc đi vào nơi có khói, lửa để gọi từng nhà.
Ưu tiên hỗ trợ người cần giúp đỡ: Hỗ trợ người cao tuổi, trẻ em, phụ nữ mang thai và người gặp khó khăn khi di chuyển thoát nạn theo lối đi an toàn. Giữ trật tự, di chuyển theo hướng dẫn và tránh chen lấn, xô đẩy tại hành lang, cửa thoát hiểm hoặc cầu thang bộ. Nếu có người không thể tự di chuyển, hãy báo ngay vị trí của họ cho lực lượng cứu hộ để được hỗ trợ kịp thời.

Hướng dẫn kỹ năng thoát hiểm khi cửa chính và hành lang bị khói, lửa phong tỏa

Nếu mở cửa căn hộ và phát hiện hành lang đã bị khói dày đặc bao phủ, không thể di chuyển an toàn đến buồng thang thoát nạn, hãy thực hiện ngay các bước sau:

Đóng cửa chính để ngăn khói, lửa xâm nhập

Nhanh chóng đóng cửa chính, không cố đi qua hành lang có khói dày hoặc lửa đang lan rộng. Giữ cửa đóng để hạn chế khói và khí độc tràn vào căn hộ.

Chèn kín các khe hở quanh cửa

Sử dụng khăn, chăn hoặc quần áo thấm nước để chèn vào các khe hở quanh khung cửa, giúp hạn chế khói xâm nhập. Nếu có thể thực hiện an toàn, đóng các cửa thông với khu vực đang có khói và tránh mở cửa sổ ở phía khói, lửa đang lan đến.

Gọi ngay số 114 để yêu cầu cứu hộ

Liên hệ lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH qua số 114, thông báo rõ tên tòa nhà, địa chỉ, số tầng, số căn hộ và số người đang mắc kẹt. Đồng thời, cung cấp thông tin về vị trí đám cháy, tình trạng khói và vị trí có thể tiếp cận để lực lượng cứu hộ nhanh chóng xác định nơi cần hỗ trợ.

Phát tín hiệu cầu cứu tại vị trí an toàn

Di chuyển đến ban công nếu khu vực này chưa bị khói, lửa đe dọa. Dùng khăn hoặc vải màu sáng vẫy để thu hút sự chú ý, kết hợp sử dụng đèn pin hoặc điện thoại phát tín hiệu cho lực lượng cứu hộ. Tránh đứng tại vị trí có nguy cơ bị khói nóng, lửa hoặc vật liệu cháy lan tới; không tự ý trèo ra ngoài hoặc di chuyển sang công trình bên cạnh khi chưa bảo đảm an toàn.

Tuyệt đối không nhảy từ trên cao xuống

Không tự ý nhảy từ ban công, cửa sổ hoặc mái nhà xuống đất vì nguy cơ chấn thương nghiêm trọng hoặc tử vong. Không tự trèo xuống bằng các vật dụng không chuyên dụng. Hãy ở trong khu vực ít khói nhất, đóng cửa ngăn khói nếu có thể, duy trì liên lạc với lực lượng cứu hộ và làm theo hướng dẫn cho đến khi được hỗ trợ.

Kỹ năng sinh tồn cơ bản để hạn chế ngạt khói độc

Nguyên lý lớp không khí sạch sát sàn: Khói độc và khí nóng nhẹ hơn không khí nên bay lên cao, tầng không khí sát mặt đất (từ 30cm – 50cm) là nơi có nhiều oxy nhất. Hãy luôn hạ thấp trọng tâm, khom lưng hoặc bò sát sàn nhà khi di chuyển. Men theo bờ tường để định hướng, tránh bị mất phương hướng trong không gian mù mịt khói.
Sử dụng khăn ướt và mặt nạ phòng độc: Dùng khăn mặt, khẩu trang thấm ướt nước xếp nhiều lớp che kín mũi và miệng để lọc bớt bụi mịn, chất độc và giảm nhiệt độ khí thở trước khi vào phổi. Nếu gia đình có trang bị mặt nạ phòng độc chống khói chuyên dụng, hãy sử dụng ngay lập tức.

Trang bị thiết bị PCCC và xây dựng phương án an toàn cho gia đình

Các thiết bị PCCC cần trang bị tại nhà

Bình chữa cháy xách tay: Trang bị bình chữa cháy phù hợp với các nguy cơ cháy trong gia đình, chẳng hạn bình bột ABC, bình khí CO₂ hoặc loại bình gốc nước được chứng nhận phù hợp với đám cháy có thể xảy ra. Đặt bình ở vị trí dễ thấy, dễ lấy và hướng dẫn các thành viên cách sử dụng. Chỉ chữa cháy khi đám cháy còn nhỏ, có thể xử lý an toàn và luôn có đường thoát phía sau.
Mặt nạ thoát hiểm chống khói: Cân nhắc trang bị thiết bị thoát hiểm chuyên dụng phù hợp cho các thành viên trong gia đình, đặc biệt tại nhà phố cao tầng. Cần lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, đúng công năng bảo vệ và kiểm tra hạn sử dụng theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
Thang dây hoặc dây tự cứu hạ chậm: Đối với nhà phố nhiều tầng, có thể cân nhắc trang bị thiết bị thoát hiểm chuyên dụng nếu phù hợp với kết cấu ngôi nhà. Thiết bị cần được lựa chọn đúng tải trọng, có điểm neo chắc chắn và được hướng dẫn sử dụng trước. Không tự ý trèo xuống bằng dây hoặc thang chưa được kiểm tra an toàn.
Đèn pin chiếu sáng khẩn cấp: Chuẩn bị đèn pin tại những vị trí dễ lấy để hỗ trợ di chuyển khi mất điện hoặc tầm nhìn hạn chế. Kiểm tra pin định kỳ để bảo đảm thiết bị hoạt động khi cần thiết.

Xây dựng phương án thoát nạn cho gia đình

Xác định ít nhất hai lối thoát nạn khả thi: Cùng các thành viên kiểm tra cửa chính, cầu thang ngoài nhà, ban công, lối lên mái hoặc các lối thoát khác phù hợp với kết cấu công trình. Cần xác định rõ đường đi, điều kiện sử dụng và những khu vực có thể bị khói, lửa chặn. Không mặc định ban công, mái nhà hoặc cửa sổ luôn là lối thoát an toàn.
Thống nhất điểm tập kết sau khi thoát nạn: Chọn một vị trí ngoài trời an toàn, cách xa khu vực cháy và không cản trở hoạt động của lực lượng cứu hộ. Sau khi ra ngoài, các thành viên tập trung tại đây để kiểm tra số người đã thoát nạn. Tuyệt đối không quay lại nhà để tìm người hoặc lấy tài sản; hãy thông báo cho lực lượng cứu hộ nếu còn người mắc kẹt.
Tổ chức thực hành thoát nạn định kỳ: Hướng dẫn các thành viên nhận biết chuông báo cháy, lối thoát hiểm, cách gọi cứu hộ và phương án hỗ trợ trẻ em, người cao tuổi hoặc người gặp khó khăn khi di chuyển. Việc thực hành trước giúp mọi người bình tĩnh và phối hợp tốt hơn khi có sự cố.

Các số điện thoại khẩn cấp cần ghi nhớ

114 – Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy và Cứu nạn, cứu hộ: Gọi khi phát hiện cháy, nổ hoặc cần hỗ trợ cứu nạn, cứu hộ.
115 – Cấp cứu y tế: Gọi khi có người bị thương, ngạt khói hoặc cần hỗ trợ cấp cứu y tế.

Hãy lưu các số điện thoại này trong điện thoại và đặt ở vị trí dễ nhìn trong nhà để mọi thành viên có thể nhanh chóng sử dụng khi cần.

KẾT LUẬN

An toàn PCCC là trách nhiệm và là kỹ năng sinh tồn thiết yếu của mỗi cá nhân và hộ gia đình. Việc chủ động trang bị kiến thức, tuân thủ đúng hướng dẫn của cơ quan chức năng sẽ giúp giảm thiểu tối đa thiệt hại về người và tài sản khi xảy ra sự cố bất ngờ. Hãy kiểm tra lại các điều kiện an toàn tại nhà của bạn ngay hôm nay!

___________________________________________________________________

CÔNG TY TNHH KỸ THUẬT THƯƠNG MẠI CES

Hotline/Zalo: 0898 298 298

Email: cestechvn@gmail.com

Website: ces-pccc.com

Địa chỉ: Số 6, BT4-1, Đường Trung Thư, Đại Mỗ, Hà Nội